Menu
(Met dank aan Lies Paardekooper, veterinair Centrum Someren)
Professionele gebitsreiniging: onderzoek, behandeling en nazorg in 9 stappen.
Als het gebit van uw hond is aangetast door tandsteen en tandplak, kan het professioneel gereinigd worden bij de dierenarts. Dat professioneel reinigen niet slechts een kwestie is van “het glazuur schoon krabben”, moge onderstaand stappenplan duidelijk maken. Professionele gebitsreiniging dient stapsgewijs, volledig en accuraat plaats te vinden. Bovendien is voorlichting aan u als eigenaar van essentieel belang voor de juiste nazorg.
Stap 1:
Onderzoek van de kop, voordat de hond onder narcose gaat
Voordat de hond onder narcose gaat is het belangrijk om van een aantal zaken op de hoogte te zijn. Heeft de hond bijvoorbeeld problemen met het kauwen op iets hards? Eet de hond de laatste tijd langzamer of laat deze af en toe eten uit de mond vallen?
De kop van de hond dient goed onderzocht te worden. Er wordt onder andere gevoeld of de lymfeknopen en speekselklieren vergroot zijn. De kauwspieren worden onderzocht op pijnlijkheid, zwellingen of juist verregaande afwezig zijn van de bespiering (atrofie). Ook moet er gekeken worden of er een zwelling zichtbaar is onder een oog. Dit laatste is namelijk een aanwijzing voor een wortelpuntontsteking van een achterste kies van de bovenkaak.
Onderzoek van de kop, voordat de hond onder narcose gaat
Voordat de hond onder narcose gaat is het belangrijk om van een aantal zaken op de hoogte te zijn. Heeft de hond bijvoorbeeld problemen met het kauwen op iets hards? Eet de hond de laatste tijd langzamer of laat deze af en toe eten uit de mond vallen?
De kop van de hond dient goed onderzocht te worden. Er wordt onder andere gevoeld of de lymfeknopen en speekselklieren vergroot zijn. De kauwspieren worden onderzocht op pijnlijkheid, zwellingen of juist verregaande afwezig zijn van de bespiering (atrofie). Ook moet er gekeken worden of er een zwelling zichtbaar is onder een oog. Dit laatste is namelijk een aanwijzing voor een wortelpuntontsteking van een achterste kies van de bovenkaak.
Stap 2:
Onderzoek van de mondholte onder narcose
Op het moment dat de hond onder narcose is dient het geïntubeerd te worden. Een tube is een plastic pijp met een opblaasbaar manchet. De tube wordt in de luchtpijp van de hond geschoven en op deze manier zorgt het voor een goede passage van lucht van en naar de longen. Bovendien zorgt het opgeblazen manchet ervoor dat er geen geïnfecteerd spoelwater (bacteriën uit de tandplak, speeksel en tandsteen) in de longen terecht komt. Hierna is het mogelijk om de hond aan de hart- & longbewaking en gasnarcose te koppelen.
Het gebit wordt onderzocht.
a) Eerst beoordelen we de tanden en kiezen boven de tandvleeslijn. Er wordt gekeken of er (overmatige) slijtage heeft plaats gevonden. Afwijkingen zoals cariës (gaatjes), glazuurdefecten en afgebroken tanden en kiezen dienen genoteerd te worden op de gebitskaart. Deze kunnen het beste in een later stadium behandeld worden. Gekeken dient te worden naar de hoeveelheid tandplak en tandsteen. Afwijkingen boven de tandvleeslijn zijn in principe goed zichtbaar.
Onderzoek van de mondholte onder narcose
Op het moment dat de hond onder narcose is dient het geïntubeerd te worden. Een tube is een plastic pijp met een opblaasbaar manchet. De tube wordt in de luchtpijp van de hond geschoven en op deze manier zorgt het voor een goede passage van lucht van en naar de longen. Bovendien zorgt het opgeblazen manchet ervoor dat er geen geïnfecteerd spoelwater (bacteriën uit de tandplak, speeksel en tandsteen) in de longen terecht komt. Hierna is het mogelijk om de hond aan de hart-
Het gebit wordt onderzocht.
a) Eerst beoordelen we de tanden en kiezen boven de tandvleeslijn. Er wordt gekeken of er (overmatige) slijtage heeft plaats gevonden. Afwijkingen zoals cariës (gaatjes), glazuurdefecten en afgebroken tanden en kiezen dienen genoteerd te worden op de gebitskaart. Deze kunnen het beste in een later stadium behandeld worden. Gekeken dient te worden naar de hoeveelheid tandplak en tandsteen. Afwijkingen boven de tandvleeslijn zijn in principe goed zichtbaar.
b) Het onderzoek onder de tandvleeslijn is veel moeilijker, omdat het niet zichtbaar is. En dat terwijl dit deel van het onderzoek het belangrijkste is. Het is namelijk het onderzoek van het parodontium (het steunweefsel van de tand). Aantasting van het parodontium wordt veroorzaakt door een ontstekingsreactie ten gevolge van de aanwezigheid van tandplak. De ontstekingsreactie beschadigt het steunweefsel rondom de wortels van een tand of kies. Ontstekingen van het parodontium veroorzaken pijn en verplaatsen zich steeds verder de diepte in. Bovendien kan een ontsteking in de mondholte, via de bloedbaan, een andere plaats in het lichaam infecteren, zoals het hart, de nieren of de lever.
De mate van weefselbeschadiging onder de tandvleeslijn kan per tand of kies op de volgende wijze in kaart gebracht worden:
• Tandvleesontsteking. De ernst van de tandvleesontsteking (of gingivitis) wordt beoordeeld door te kijken naar de mate van zwelling, roodheid en bloedingen van het tandvlees.
• Tandvleesregressie. Dit is het terugtrekken van het tandvlees, welke veroorzaakt wordt door een parodontitis.
• Pocketdiepte. Door de ontsteking ten gevolge van de tandplak, treedt er verlies op van de aanhechting van het tandvlees. Het tandvlees laat los waardoor er een open ruimte ontstaat tussen het tandvlees en de tand. Deze open ruimte noemen we een pocket. De diepte van een pocket kan gemeten worden met een speciaal instrument, een probe.
Door aantasting van het parodontium kan de probe veel te diep tussen de kies en het tandvlees gestoken worden.
• Furcatie opening. Naarmate het steunweefsel rondom de wortel wordt aangetast door een parodontitis, zal ook het botweefsel van de tandkas worden aangetast. Bij kiezen met 2 of 3 wortels zal het, door aantasting van het parodontium, mogelijk worden om met een probe onder de kies door te steken. Dit wordt een furcatie opening genoemd.
De probe kan tussen de wortels van een kies worden doorgestoken. Bij een gezond parodontium is dit niet mogelijk.
• Mobiliteit. Door aantasting van het parodontium verliest de wortel contact met het omliggende weefsel waarin het verankerd zou moeten zitten. De tand of kies komt steeds losser te liggen en wordt bewegelijk of mobiel. Een door aantasting van het parodontium veroorzaakte losse tand of kies, dient als verloren beschouwd te worden.
Al deze bovenstaande onderzoeken geven ons een indicatie van de mate van aantasting van het steunweefsel rondom de tand of kies. We doen dus vanaf de buitenzijde een onderzoek om een idee te krijgen hoe het parodontium er van binnen uit ziet. Om een parodontitis toch in beeld te brengen kunnen we röntgenfoto’s maken. Hierop is de mate van aantasting in de diepte wel duidelijk te zien.
Op deze dentale röntgenfoto is te zien hoe het botweefsel rondom de rechter wortel van de grote kies door ernstige aantasting van het parodontium is verdwenen.
Stap 3:
Het reinigen van het gebit boven de tandvleeslijn
De grote brokken tandsteen worden met een tang van het tandglazuur verwijderd. Daarna wordt met een scherp sikkelvormige instrument, alle plak en tandsteen verwijderd. Vervolgens worden ultrasonisch de laatste beetjes tandplak en tandsteen verwijderd.
Het ultrasoon reinigen van een kies.
Stap 4:
Het reinigen van het gebit onder de tandvleeslijn
Tandplak, tandsteen en ontstekingsmateriaal moeten nu heel nauwkeurig verwijderd worden uit de pockets. Het aangetaste worteloppervlak (het cement) dient schoon geschaafd te worden, waardoor er weer een glad en gezond worteloppervlak ontstaat. Tandplak zal zich hierdoor minder snel opnieuw vasthechten op het worteloppervlak. Daarbij is er nu de mogelijkheid dat een deel van het tandvlees zich weer gaat vasthechten aan het gezonde worteloppervlak.
Het schoonmaken onder de tandvleeslijn kost veel tijd. Het is alles bij elkaar wel de belangrijkste stap in het professioneel reinigen van het gebit!
Het reinigen van het gebit onder de tandvleeslijn
Tandplak, tandsteen en ontstekingsmateriaal moeten nu heel nauwkeurig verwijderd worden uit de pockets. Het aangetaste worteloppervlak (het cement) dient schoon geschaafd te worden, waardoor er weer een glad en gezond worteloppervlak ontstaat. Tandplak zal zich hierdoor minder snel opnieuw vasthechten op het worteloppervlak. Daarbij is er nu de mogelijkheid dat een deel van het tandvlees zich weer gaat vasthechten aan het gezonde worteloppervlak.
Het schoonmaken onder de tandvleeslijn kost veel tijd. Het is alles bij elkaar wel de belangrijkste stap in het professioneel reinigen van het gebit!
Stap 5:
Verwijderen van ernstig aangetaste tanden
Dit is natuurlijk een stap die we liever niet nemen, omdat we het gebit van onze hond het liefste compleet willen houden. Echter, als tanden ernstig zijn aangetast door een ver gevorderde parodontitis, dan behoren ze verwijderd te worden. Het laten doorlopen met een pijnlijke ontsteking rondom losse tanden of kiezen, is voor een huisdier veel erger dan het verwijderen ervan. Overigens is het verwijderen van tanden (en kiezen) in feite een chirurgische ingreep, welke alleen door een dierenarts gedaan mag worden.
Stap 6:
Polijsten tandoppervlak
Het schoonmaken van het gebit veroorzaakt kleine krassen op het tandoppervlak. Een ruw oppervlak bevordert het vasthechten van tandplak. Om dit te voorkomen, worden de tanden en kiezen gepolijst, waardoor er een glad oppervlak ontstaat.
Polijsten tandoppervlak
Het schoonmaken van het gebit veroorzaakt kleine krassen op het tandoppervlak. Een ruw oppervlak bevordert het vasthechten van tandplak. Om dit te voorkomen, worden de tanden en kiezen gepolijst, waardoor er een glad oppervlak ontstaat.
Met een langzaam roterende boorkop, polijstcups en mild schurende pasta, wordt met lichte druk het gebit gepolijst.
Stap 7:
Spoelen onder de tandvleeslijn
Om de laatste resten ontstekingsmateriaal, tandplak en tandsteen te verwijderen, worden de pockets gespoeld. Dit kan gedaan worden met een fysiologische zoutoplossing of verdunde chloorhexidine oplossing. Deze handeling is vooral belangrijk bij diepe pockets. Ontstekingsmateriaal dat achter blijft in een diepe pocket, kan lijden tot vorming van abcessen.
Spoelen onder de tandvleeslijn
Om de laatste resten ontstekingsmateriaal, tandplak en tandsteen te verwijderen, worden de pockets gespoeld. Dit kan gedaan worden met een fysiologische zoutoplossing of verdunde chloorhexidine oplossing. Deze handeling is vooral belangrijk bij diepe pockets. Ontstekingsmateriaal dat achter blijft in een diepe pocket, kan lijden tot vorming van abcessen.
Stap 8:
Invullen van de gebitskaart
Op de gebitskaart dienen nauwkeurig de onderzoeksgegevens en behandeling ingevuld te worden. De gebitskaart is handig voor een overzicht van de status van het gebit op dat moment en om uitleg te geven aan de eigenaar over de situatie in de mondholte. De kaart dient bewaard te worden in het archief voor de volgende controle of behandeling.
Invullen van de gebitskaart
Op de gebitskaart dienen nauwkeurig de onderzoeksgegevens en behandeling ingevuld te worden. De gebitskaart is handig voor een overzicht van de status van het gebit op dat moment en om uitleg te geven aan de eigenaar over de situatie in de mondholte. De kaart dient bewaard te worden in het archief voor de volgende controle of behandeling.
Voorbeeld van een ingevulde gebitskaart na professionele reiniging.
Stap 9:
Uitleg, thuiszorg (POETSEN) en nazorg
Het gebit reinigen is één, de nazorg thuis is stap twee. Nazorg thuis is essentieel voor het behoud van de gereinigde, schone situatie. Zonder thuiszorg ontstaat er weer snel aanslag van tandplak, vormt zich tandsteen op de tanden en ontstaan er weer pockets.
Door dagelijks het gebit te poetsen (net als wij zelf doen), verwijderen we de tandplak. Hiermee voorkomen we een tandvleesontsteking en parodontitis.
Door middel van een duidelijke poetsinstructie kan de eigenaar stap voor stap leren hoe hij het gebit van zijn huisdier kan poetsen. Door het poetsen wordt ervoor gezorgd dat de mondholte gezond blijft.
Bovendien dient het gebit regelmatig gecontroleerd te worden. Ophoping van tandplak kan zorgen voor wijzigingen in het poetsprotocol. Tijdens de nazorg kunnen problemen besproken worden om tot een oplossing te komen. Met behulp van de gebitskaart kunnen bovendien de belangrijke gebieden extra aandacht krijgen.
Uitleg, thuiszorg (POETSEN) en nazorg
Het gebit reinigen is één, de nazorg thuis is stap twee. Nazorg thuis is essentieel voor het behoud van de gereinigde, schone situatie. Zonder thuiszorg ontstaat er weer snel aanslag van tandplak, vormt zich tandsteen op de tanden en ontstaan er weer pockets.
Door dagelijks het gebit te poetsen (net als wij zelf doen), verwijderen we de tandplak. Hiermee voorkomen we een tandvleesontsteking en parodontitis.
Door middel van een duidelijke poetsinstructie kan de eigenaar stap voor stap leren hoe hij het gebit van zijn huisdier kan poetsen. Door het poetsen wordt ervoor gezorgd dat de mondholte gezond blijft.
Bovendien dient het gebit regelmatig gecontroleerd te worden. Ophoping van tandplak kan zorgen voor wijzigingen in het poetsprotocol. Tijdens de nazorg kunnen problemen besproken worden om tot een oplossing te komen. Met behulp van de gebitskaart kunnen bovendien de belangrijke gebieden extra aandacht krijgen.
Samenvattend:
Als het gebit van uw hond is aangetast, dient het gereinigd te worden. Het alleen verwijderen van tandplak en tandsteen boven de tandvleeslijn (“het schoonkrabben van tandglazuur”) heeft slechts een cosmetische waarde. Het bestrijdt namelijk niet de voortschrijdende parodontitis onder de tandvleesrand. Alleen een professionele gebitreiniging maakt het ontstoken parodontium schoon en zorgt daarmee voor een gezonde mondholte.
